Çay'ın Tarihi

Perşembe, 16 Kasım 2006

Çay, altıncı yüzyılda Japonya'da Zen Budacı rahipler tarafından içiliyordu. Ülkemizde rakipsiz en çok tüketilen içecek olan çayın tarımına başlamamızın üzerinden altmış dört yıl geçti. Gerçi 1924'te Zihni Derin tarafından bir "Çay Araştırma Enstitüsü" kurulmuştu ama çay üreticisine devlet desteği alınmasına kadar geçen on altı yıl, Zihni Derin'in kişisel çabalarıyla sınırlı kaldı. Batum’dan getirtilen çay iki ton çay tohumu ile enstitüye bağlı üç fidanlıkta çay fidanı üretimini sürdürdü (ilk çay ekimi denemesi 1884'te Bursa'da yapılmış, ancak başarısız olmuştu). Türkiye'de çay deyince söze Zihni Derin dışında bir kişiyle başlamak haksızlıktır. Çünkü Zihni Derin bu işe "başını koymuştur". Tarım Mühendisi olan Zihni Derin, görev gereği gittiği Doğu Karadeniz Bölgesi'nde iklimin çay ve turunçgil yetiştirmek için elverişli olduğunu gördü. 1924'te Rize bölgesinde fındık, çay ve turunçgil tarımını başlatmak için özel bir yasa çıkarılmasını sağladı ve aynı yıl Rize'de Çay Araştırma Enstitüsü'nü kurdu. Batum'dan getirttiği çay fidanlarıyla enstitünün bahçesinde ilk çay fidanlığını kurdu. Deneme tarımı yapmak için fidanların bir bölümünü de halka dağıttı. Ancak Rizeli üretici, geleceği belli olmayan ve devletin destek vermediği bir ürüne ilgi göstermedi. 1938'e dek, çay bir uykuya geçti. Onu uykusundan uyandıran yine, o dönem Ziraat Vekaleti Çay Organizatörlüğü'ne getirilen Zihni Derin oldu. Batum'dan iki ton çay tohumu geldi bu kez... 1940'ta da devlet, çay üreticisine uygun koşullarda kredi verince, çay tarımı yapılmasına önce Rize'de, sonra Ordu, Giresun ve Trabzon'da izin verildi. Küçük atölyelerden fabrikaya geçiş ise 1947'de üretime geçen Rize Çay Fabrikası'yla oldu. Zihni Derin, "Çayın 40.Yılı" kutlamalarına katılmak üzere 1964'te Rize’ye giderken bir trafik kazası geçirdi ve ertesi yıl yaşama veda etti. Çayın anavatanı neresiydi? Elimizdeki en eski kaynak M.Ö. 2737’de Çin’de efsanevi hükümdar Shen Nong döneminde çayın kullanıldığını ileri süren bir Çin efsanesi. Ancak araştırmacaların kabul ettiği asıl kaynak, M.Ö.350 tarihini taşıyan eski Çin sözlüğü Erh Ya. Çay tarımı Çin'in Sichuan Eyaleti'nde başlamış, Yangtze Vadisi'nden aşağılara inerek, deniz kıyısındaki eyaletlere yayılmıştır. Altıncı yüzyılda Japonya'da Zen Budacı rahipler tarafından içiliyordu. Halkın sevip benimsemesi 13. yüzyılda olmuştur. 1684'te Alman doğabilimci Andreas Cleyer'in çayı tanıttığı Cava, çayın dünyaya yayılmasında da atlama taşı görevini yaptı. İngiltere çaya Hindistan sayesinde kavuştu ve dünyanın en büyük çay tekeli olan İngiliz Doğu Hindistan Kumpanyası çayın içecek olarak yaygınlaşmasında büyük rol oynadı. Amerikan Bağımsızlık Savaşı ve Çay O dönemde Amerika, İngiliz sömürgesiydi. 1773’te İngiliz parlamentosu, çay tekelinin sürdürülmesi amacıyla "Çay Yasası"nı çıkarttı. Amerika’daki kolonilere çay satma işini Felemenkli kaçakçılar ellerinde tutuyordu. İngiliz Doğu Hindistan Kumpanyası’nın depoladığı 7000 tondan fazla çay stoğu vardı ve bu stoğu eritmek için, vergisi dahil, Amerikan piyasasına en ucuz çay olarak girmesi sağlandı. Bu arada, İngilizler kolonilerden doğrudan vergi alma hakkını yeniden yürürlüğe sokmaya çalışıyorlardı. Bu arada İngilizlerin Amerikan piyasasına en ucuz çay satıcısı olarak girmesi sağlandı. Çay bu vergi zulmünün simgesi olarak görüldü ve ileride hazırlanacak haksız vergilere de bir önlem oluşturmak amacıyla bir eylem planlandı. 16 Aralık 1773 gecesi karanlıktan yararlanarak yerli kılığına giren Amerikalı yerleşimcilerin çayı vergilendiren çay yasasına karşı yaptıkları direnişin en sarsıcı olanıydı ve Amerika Bağımsızlık Savaşı’nı başlatan en önemli nedenlerden biri oldu. Hazırlayan: Zerrin Özalp Öztarhan - Ekolay.Net

 

< Önceki		Sonraki >

ADnet Reklamları	Siz de reklam verin