iii- Dosyaların İzinleri ve Bu İzinleri Değiştirme

Kullanıcıya ait özel bilgilerin başkaları tarafından korunması da sistem tarafından sağlanır. Sistemdeki her dosyanın izinleri vardır. Bu izinler kimlerin o bilgi üzerinde hangi haklara sahip olduklarını belirtir. İzinlerin düzeni ise şu şekildedir:

* Dosyanın sahibi için olan izinler

* Dosyanın dahil olduğu grup için olan izinler

* Dosyanın sahibi ve dahil olduğu grubun dışında kalanlar için izinler

Her bölüm için olan izinler de kendi içlerinde üçe ayrılırlar. Bu ayrım ise şu şekilde yapılır:

Okuma izni ( r harfiyle belirtilir)

Yazma izni ( w harfiyle belirtilir)

Çalıştırma izni ( x harfiyle belirtilir)

Böylece elimizde dokuz haneli bir izin tablosu ortaya çıkmış olur. Bu dokuz hanenin başına bir hanelik de dosya tipi karakteri ekleyerek her dosyanın ne olduğunu ve izinlerini belirten on hanelik bir tablo elde edilir.Dosya tipi karakteri o dosyanın ne tip bir dosya olduğunu belirtir (İlk bölümde açıklanmıştı).

Bu konunun daha iyi anlaşılabilmesi için örneklerle bu konuyu açıklığa kavuşturmaya çalışalım.

-rwxr-x--- tipinde bir dosyaya ait izinlerimiz varsa.

İlk karakter olan - işareti bize bu dosyanın normal bir dosya olduğunu belirtir.

Sonraki üç karakter olan rwx bize bu dosyanın sahibinin izinlerini belirtir. Bu dosyanın sahibinin bu dosyayı okuma , dosyanın bilgilerini değiştirme ve bu dosyayı çalıştıma izni vardır. Dosyanın çalıştırma izni ancak bu dosya çalışabilecek bir programsa verilmelidir.

Onlardan sonraki üç karakter olan r-x ise bu dosyanın sahibinin bağlı bulunduğu grubun izinlerini belirtir. Örnekte bu gruba dahil olanların bu dosyayı okuma ve çalıştırma izinleri vardır. Dosyanın içeriğini değiştiremezler.

En sondaki üçlük grup olan --- ise bu grubun ve dosyanın sahibinin dışında kalanların izinleridir. Görüldüğü gibi bu kullanıcıların bu dosya üzerinde işlem yapma hakları yoktur. Okuyamaz , değiştiremez ve çalıştırmazlar.

Dosyanın sahibinin adı ve sahibinin bağlı olduğu grup adı bu izinlerin sağ tarafında yer alır. Böylece bir dosyaya baktığımızda kime ait olduğunu ve grubunu görebiliriz. Örnek olarak ;

-rw-rw-r-- 1 tek proje .......... dosya1

Tek adlı kullanıcının sahibi olduğu bu dosya ( dosya1 ) sahibi ( tek ) için yazma ve okuma izinlerine , tek'in dahil olduğu proje adlı grup için yine okuma ve yazma izinlerine , onların dışında kalan herkes için de sadece okuma iznine sahiptir.

Eğer bu dosyanın bir veri dosyası olduğunu kabul edersek tek adlı kullanıcı ile proje adlı gruba dahil olan diğer kullanıcılar bu dosyadaki bilgileri görüp , değiştirebilirler onların dışında kalan kullanıcılar ise sadece bu dosyadaki bilgileri görme hakkına sahiptirler.

Bir dosyanın ya da directory’nin sahip olduğu izinler “chmod” komutu ile değiştirilebilir.

Bir dosyanın izinleri , kullanıcı o dosyanın sahibi ise veya super kullanıcı ( super user ) ise değiştirilebilir. Bir dosyanın izinlerini değiştirmek için iki yöntem vardır , sonuçları aynı olan bu iki yöntemden kullanıcı kendine daha uygun geleni seçebilir.