Ses bilimi (Phonologie)

Pazartesi, 25 Aralık 2006

Ses bilimin amacı, mesaj iletilmesinde kullanılan seslerin görevini incelemektir. Bundan dolayı anlam farklılıkları yaratan telâffuz farklılıklarını araştırır. Bütün telaffuz değişiklikleri bir anlam değişmesi ifade etmez. Buna karşılık bazı telâffuz farklılıkları anlam farklılığı yaratır: [Ad] ile [at] arasında bir telâffuz farkı vardır ve bu fark bir anlam farkı yaratır. Bu basit test, [ d ] ve [ t ] nin aralarında karşıt olduklarını gösterir. [Ad] ile [at], “en küçük çift” (paire minimale) adı verilen bir birlik teşkil etmiş olur. [Ad] kelimesinde /d/, /t/ ile yer değiştirdiğinde anlamı farklı bir kelime olan [at] kelimesi ortaya çıkar. En küçük çifte uygulanan bu işlem, yer değiştirme (commutation) adını alır. Eğer yer değiştirme anlamı değiştiriyorsa, bu iki sesin iki ayrı sınıfa (classe) ait olduğu sonucuna varırız ve bu sınıflara, ses birimi “phonème” adını veririz. Bu durumda  [Ad] ile [at] birer ses birimidir, fonemdir. Bir ses somuttur, buna karşılık bir ses birimi, soyut bir olgudur, kendiliktir. Ses birimi (fonem), bir dilde diğer seslerle aynı karşıtlığı paylaşan sesler sınıfı olarak tanımlanır.  Çeviriyazıda fonemler, seslerden  iki eğik çizgi arasında gösterilerek ayrılır: [ d ] bir sestir, fakat  / d / bir ses sınıfı yahut fonemdir. “En küçük çift”in iki üyesinin arasına yani karşıtlık ilişkisi içinde olan iki fonemin  arasına ~ işareti konur: / d / ~ / t /. Her dilin fonem sistemi farklıdır.

 

< Önceki		Sonraki >

ADnet Reklamları	Siz de reklam verin