Sorularla KALP sağlığını korumanın yolları

Cuma, 11 Mayıs 2007

Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon kalbi büyütüyor ve ritminin bozulmasına yol açıyor. Yüksek tansiyon, beyin başta olmak üzere göz, böbrek ve damarlara zarar veriyor. Hipertansiyon özellikle 20'li yaşlardan itibaren daha sık görülen bir hastalık. Sigara, kafein, merdiven çıkma, beyaz önlüklü doktor görmek bile tansiyonu yükseltiyor. Şişmanlık, metobolik sendrom, yüksek kolestrol de hipertansiyon nedeni. Tansiyon değerleri neden değişir? Fizyolojik olarak heyecanlanırsınız, strese girersiniz, sinirlenirsiniz, merdiven çıkarsınız, koşarsınız ve ona bağlı olarak vücut daha çok oksijene ihtiyaç duyar. Bunu sağlayabilmek için çeşitli reseptörler vardır. En basiti boynumuzda bir reseptör (alıcı sinir) vardır ve oksijen miktarı veya kanın taşıdığı minerallerin kendisine yetmediğini, daha çok ve güçlü pompalamaya ihtiyaç duyulduğunu söyler. Fizyolojik şartlarda tansiyonumuz, nabzımız yükselir. Gebelikte de tansiyon artar. Ancak patolojik boyutlarda da artabilir. Kötüye giden enfeksiyonlarda tansiyon düşer çünkü mikroorganizmaların salgıladığı toksinlere bağlı olarak damar direnci düşer. Kahve içmek, nikotin almak da tansiyonu yükseltir. Bir sigara içseniz bile bu akut etki yaratır ve yarım saat içinde vasküler direnci artırır, tansiyonu yükseltir. Tansiyonunu ölçtüğünüz hasta yarım saat içinde sigara içmişse çıkan tansiyon sonucuna inanmamanız gerekir. Yarım saat sigarasız dönem geçmeli. Kafein, çaydaki tein maddesi nabız ve tansiyonu artırır. Alkol az miktarda alınırsa tansiyonu dengeleyebilir ancak fazla alındığında yüksek tansiyona neden olur. Ölçü, günde bir kadeh şaraptır. Uzun vadede oluşan damar sertliğinde de tansiyon yükselir. Çünkü kanın, daralmış veya sertleşmiş olan damarı geçebilmesi için kalp daha kuvvetle kasılır. Bunun karşılığı hipertansiyondur. Damar sertlikten tıkanmaya doğru gitmişse, o seddi aşabilmek için kalp daha da kuvvetli kasılır. Böbrek hastalığı, kronik böbrek iltihabı, böbreği besleyen damarlarda sorun varsa yine kan basıncı yükselir. Başparmağımızın ucu kadar olan ve her iki tarafta da bulunan böbreküstü bezlerinin damarlarının beslenmesinde sorun varsa vücut buna yüksek tansiyonla yanıt verir. Yaşa göre ideal tansiyon ölçüsü nedir? Artık her yaş grubu için 11.5-7.5 ideal. Eğer diyabetliyseniz buna mutlaka ulaşmanız gerekiyor. Damar hastalıkları, beyin ve göz zararlarının çok daha geç ortaya çıkmasına neden oluyor düşük tansiyon. Eğer yüksek tansiyon varsa ileride mutlaka bu rahatsızlıklar çıkıyor. Ancak tansiyonunuzu idealde tutarak geciktirebilirsiniz bu rahatsızlıkları. Deniyor ki "Büyüğü 16 olsun da küçüğü yükselmesin." Bu, yanlış bir görüş. Yalnızca 'küçük' değil 'büyük' tansiyonunuzun da yüksek olması aynı derecede zarar veriyor. Kalbi büyütüyor, aritmilere sürüklüyor ve ani ölümlere yol açabiliyor. Değer ne kadar düşükse o kadar iyi mi? Sistolik (büyük) tansiyonun 9'un altına inmemesi gerekiyor. Diğeri sıfıra kadar gidebilir. Eğer 8/9'u geçirirseniz başınız belada demektir. Bunun altında aort kapak hastalığının yatıp yatmadığı da kontrol edilmeli. Hipertansiyon niye zararlı? Çünkü organlara zarar veriyor, kalp kasının kalınlaşmasına yol açıyor. Vücutta yüksek tansiyon varsa kalp o basınca karşı çalışacağı için kalp kası güçlü kasılır ve sonunda kalp büyümesi olur. İlk zamanda bu durum tolere edilirken zamanla kalp yetersizliğine gider. Kalp yetersizliği de zincirleme reaksiyon olarak ritim düzensizliklerine yol açar. Sonunda geri dönülemez kalp yetersizlikleri ve ölüme doğru giden bir sürece girilebilir. Özellikle inatçı hipertansiyondan bu yüzden korkarız. Böbrek hipertansiyondan çok çabuk etkileniyor. Böbreğin kanı süzen elemanlarının artık çalışamaz hale gelmesine, fonksiyonunu yerine getirememesine yol açıyor. Hipertansiyonda göz muayenesi şarttır. Çünkü tahribat yaratıyor. Hipertansiyon beyinde kanamalara veya damar tıkanıklarına yol açabiliyor, beyin fonksiyon bozuklukları oluşabiliyor. Uzun süre hipertansiyona maruz kalmış aort damarında da öncelikle iç duvar düzensizlikleri oluşur. Ardından genişlemeler, hatta anevrizma ve yırtılmalara kadar gidebilir. Koroner hastalıklara da yol açtığını artık hepimiz biliyoruz. Aç veya tok olmak tansiyon değerlerine yansıyor mu? Şeker hastalığınız veya insülinle sorununuz yoksa fark etmez. Ama oruç döneminde, yani uzun süreli açlığın ardından birdenbire yemek yemekle tansiyon yükseliyor. Gün içinde koşturuyorsanız, stresiniz varsa artıyor. Yani vücudun oksijene ihtiyacı arttığında tansiyon yükseliyor. Uykuda da tansiyon yükselir. Özellikle REM uykusunda, yani uyanmaya yakın dönemde tansiyon ve nabız yükselir. Vücut yavaş yavaş uyanmaya hazırlanır bu dönemde. Bu, aynı zamanda en çok kalp krizinin geçirildiği zamandır. Sabaha karşı enfarktüsler hep daha fazladır. İnatçı hipertansiyon ne demek? Alışılagelmiş, rutin tedavilerle makul bir düzeye getirilemeyen tansiyondur. Altında ikincil bir neden aranmalı. Altta yatan bir tümör, beyne giden damarların darlığı, koronorlerde darlık olabilir. İnatçı hipertansiyonun atlanmaması için detaylı bir muayene gerekir. Kilolu olmayan insanlarda hipertansiyon görülebilir mi? Hasta zayıf ama yüksek tansiyon varsa hemen tiroid düşünülmeli. Hangi sporlar tansiyonu dengeler? Eğer inatçı hipertansiyonunuz varsa makul bir yere gelene kadar en azından zorlayıcı spor yapılmamalı. Çünkü gözde, beyinde kanamalara sebep olabilir. Makul bir yere geldikten sonra yürüyüş ve yüzme çok faydalı sporlar. Yaşınız 40'ı geçtiyse futbol, tenis gibi zorlayıcı sporlardan kaçınılmalı. Yüksek tansiyon kimi zaman başka hastalıkların habercisi olabiliyor mu? Böbreküstü bezinde bir tümör varsa kendini hipertansiyon olarak gösterebiliyor. Hipertansiyonda tedavi nasıl yapılıyor? Hastalık, ikincil bir nedenden mi kaynaklanıyor bakılmalı. Çünkü bu kullanılacak ilaçları da belirliyor. Bazı hipertansiyon ilaçları hamilelerde kullanılırsa fetusta ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. En sevdiğimiz ilaçlar beta blokerler, nitratlar, diüretikler, kalsiyum kanal blokerleri. Tedavide hipertansiyonun hangi aşamada olduğu bilinmeli. Eğer prehipertansiyondaysa ilaç makul değil. Hastanın fazla kilosu varsa verdirilir. Beş kilo verince bile tansiyonda iki değer düşme oluyor. Alkol kullanımı azaltılmalı, sigara içilmemeli. Hareketsizlik tansiyonu yükseltir. Stresle baş etmek gerekir. Günde yedi-sekiz saat uyunmalı. Tansiyon düzelmiyorsa o zaman tedavi gündeme gelmeli. Tansiyonu sadece bir kez doktorun ölçtürmesi de doğru değil. Çünkü 'beyaz önlük hipertansiyonu' çok yaygın görülüyor. Doktoru görmek tansiyonu artırıyor mu? Evet. Çünkü 'Doktor ne diyecek?' telaşı başlıyor, hastane ortamı huzursuzluk yaratıyor. Hasta odaya girer girmez tansiyon ölçülmemeli. Eğer merdiven çıkmışsa, sigara içmişse mutlaka yarım saat beklenmeli. İlk ölçümde iki kola da bakılmalı. Genç hastalarda bacaktan ölçüm de yapılmalı. Koldan ölçüm yüksek çıkıyorsa mutlaka bacaktan da ölçüm yapılmalı.

 

< Önceki		Sonraki >

ADnet Reklamları	Siz de reklam verin