Osmanlı İmparatorluğu'nun Sonu ve Büyük Güçler

Cumartesi, 17 Şubat 2007

KİTABIN ADI : Osmanlı İmparatorluğu’nun Sonu ve Büyük Güçler KİTABIN YAZARI : Marıan KENT  /  ÇEVİREN  : Ahmet FETHİ BASIM TARİHİ : 1999 KİTABIN ÖZETİ : 1. BÖLÜM : OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN SONU Osmanlı İmparatorluğu hızla değişen ve gelişen dünyaya ayak uyduramadı. Ekonomik açıdan birçok çöküntüler yaşadı. Birde bunlara imparatorluk içindeki yabancı uluslara verilen imtiyazlar ve dünyada ki milliyetçilik akımı  eklenince Osmanlı İmparatorluğu’nun sonu kaçınılmaz hale geldi. Osmanlı İmparatorluğu’nun sonu Avrupa için şaşırtıcı değildi: asıl şaşırtıcı  olan, hayatta kalmayı başarmış olmasıydı. Büyük Güçlerin Osmanlı İmparatorluğu üzerindeki çıkarları ve birbirleri arasındaki uzlaşamamazlıktan dolayı; Ayrıca  Osmanlı İmparatorluğu’nun dış politikasındaki izlemiş olduğu aldatmalar sayesinde ki yıkılışı gecikti. Bu yıkılışla birlikte, herşeyini kaybetmiş bir ulusun ölüm kalım mücadelesi başladı.  Mustafa Kemal ATATÜRK’ ün önderliğinde bu mücadeleden başarı ile çıkan  Türk ulusu bugünkü Türkiye Cumhuriyet’ini kurdu. 2. BÖLÜM : HABSBURG MONARŞİSİ VE OSMANLI İMPARATORLUĞU (1900-1918 ) İlk başta Habsburg Monarşisi ile Osmanlı İmparatorluğu’nun gerileme yıllarında çıkarlarının  aynı olduğu, hemen hemen es zamanlarda  ortadan kalkmaları ile sonuçlanan savaşta  aynı cephede yer almalarının da tarihsel bir zorunluluk olduğu söylenebilir. Bu birlikteliğin sebebi ise Osmanlı  hakimiyetinde bulunan Balkanların Ruslar’a geçme korkusu idi. Bu durumda Habsburg Monarşisi Balkanlardaki ekonomik çıkarlarından mahrum olacaktı. Osmanlı İmparatorluğu’nun gelişip, Avrupa devletler sisteminin yaşanabilir bir üyesine dönüşmemesinde, Avusturya- Macaristan’ın bir ölçüde sorumlu olduğundan kuşku yoktur. Savaş sırasındaki İttifak günlerinde bile kültürel ve siyasal bir uçurum Habsburg ve Osmanlı İmparatorluğunu ayırmaya devam etti. Ölümlerindeki beraberliğin nedeni kopamaz bir kader ortaklığı değil, 1nci Dünya Savaşı’nda iki İmparatorluğun yedikleri darbelerin eş zamanlı oluşlarıdır.   3. BÖLÜM : İTALYA VE OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN SONU İtalya, tarımsal yerleşime ve devletin finanse ettiği deniz haklarına özlem duyuyordu. Oniki  Ada’ da, Antalya’da, hatta Arnavutluk’ta, İtalya coşkuyla, beceri ile ve sık sık görünürde Doğu Akdeniz içlerine burnunu soktu. İtalya mali, siyasi,ve hatta askeri darbeleri ile  Osmanlı İmparatorluğu’nu sonunda çökerten büyük güçlerden biri olmuştur.   4. BÖLÜM : RUSYA VE OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN SONU 1904-1906 Rusya – Japonya savaşı ve ardından Rusya’da yaşanan devrim ile birlikte, Rusya’nın dış politikasının fiili odağı Balkanlar ve Yakındoğu’dan İran ve Uzakdoğu’ya kaydı.  Ayrıca Rusya’nın  boğazlar’a hakim olma tutkusu Osmanlı ve Rusya’nın arasını açtı.  Fakat Rusya’nın Japonya’ya yenilmesi ve 1917 Devrimi Sebebi ile Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünde fazla bir etkisi yoktur.   5. BÖLÜM : ALMANYA VE OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN SONU Osmanlı İmparatorluğu 1. Dünya Savaş’ında Almanya’nın müttefiki  Almanya’nın Osmanlı İmparatorluğu’na mali ve askeri yönlerde çok büyük yardımları olmuştur. Fakat itilaf güçlerinin 1. Dünya Savaşı’ndan sonra  yenik düşmesinden sonra Osmanlı İmparatorluğu yıkılmıştır. Bu dönemde hala günümüzde de kullanılan demiryolları kurulmuştur. Almanlar’ın Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünde kısmen sorumlu tutulabileceği vurgulanmalıdır. 6. BÖLÜM : FRANSA VE OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN SONU Fransa sömürgeci bir dış politikaya sahip bir ülke idi. Bundan dolayı Osmanlı İmparatorluğu ile  Fransa’nın ticari ilişkileri güçlüydü. Fransa, Osmanlı İmparatorluğu’nun  korunmasından yana idi ve Osmanlı Hükümeti’nin otoritesini daha fazla azaltmayı istemiyordu. Fransa hükümetleri Osmanlı yönetimini zayıflatan ticari çıkarları sürekli destekledi.  1915 yazından sonra Fransa bir paylaşım politikasına boyun eğdi ve kararlı bir toprak ve mali çıkar sağlama çabası içine girdi. Fransa’nın batı Avrupa’da Almanya’ya karşı yürüttüğü savaşın, Osmanlı İmparatorluğu için önemli sonuçları oldu. İmparatorluğun 1918 ‘deki çöküşe yol açan büyük ölçüde İttifak  güçlerinin askeri yenilgisidir.   7. BÖLÜM : BÜYÜK BRİTANYA VE OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN SONU (1900-1923 ) Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında Britanya’nın çıkarları öncelikle Mezopotamya’da ve Basra körfezinde yoğunlaşmıştır. Britanya’nın üstünlüğünü sürdürme kaygısı, çıkarlarını bölgede eskiden beri süregelen  ticari ve siyasi hakimiyetini savunarak sağlayabilirdi. Balkan çatışmaları Britanya’nın denizlerdeki konumunu doğrudan tehdit ediyordu. Türkler kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdılar, İngiliz ticari kuruluşlarına el koydular, boğazları mayınladılar ve sonra da Çanakkale savunmasını yarma girişimleri üzerine İngilizleri aşağılayıcı bir yenilgiye uğrattılar.  Çanakkale başarısızlığı Britanya’nın Osmanlılar’a yönelik askeri politikalarını etkilemekle kalmadı, İtilaf Devletlerini savaştan sonra Osmanlı topraklarını elde tutmaya yönelik tutumlarında da büyük değişikliklere yol açtı. Tesadüfen Osmanlılar kadar Britanya’ nın da  hayatta kalmak için uğraştığı bir savaşta Britanya kazandı ve galibin geleneksel ödülünü almaya ve müttefiklerini de ödüllendirmeye çalışırken, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılmasına yardım etti.

 

< Önceki		Sonraki >

ADnet Reklamları	Siz de reklam verin