Yazar : Fethullah GÜLEN
Yayınevi : Nil
Baskı : İzmir / 1993 / 268 shf.

1. BÖLÜM: TEVHİD DELİLLERİ VE YARADILIŞ GAYELERİ

1. KISIM

 Allah’ın Varlığına İcmali Birkaç Delil

- İmkan delili - Hudus delili

- Hayat delili - İntizam delili

- Sanat delili - Hikmet ve gaye delili

- Şefkat-merhamet ve rızık delili - Yardımlaşma delili

- Temizlik delili - Simalar delili

- Sevk-i İlahi delili - Ruh ve vicdan delili

- Fıtrat ve tarih delili - Duygular delili

- İttifak delili - Kur’an delili

- Peygamberler delili

 2. KISIM

Sebepler Tabiat ve Kendi Kendine Varolma

1- Sebepler ve tesadüfler kainatı meydana getiremez. Mesela bir proteinin tesadüfen meydana gelebilmesi için on rakamının arkasında 160 sıfır ile ifade edilen ihtimal gereklidir. Ortada tercih ettirecek bir sebep olmadan bu ihtimallerden birinin tesadüfen vuku bulması ise yine o rakamlar adedince muhaldir.

2- Kainat kendi kendine meydana gelemez. Yaratıcıya muhtaç olan yaratan hiçbir zaman madde cinsinden olamaz. Onu yaratan vücudu vacip olan bir zat olabilir ki O’da Allah’tır.

3- Tabiat ve tabiat kanunları da yaratıcı olamaz. Kendinden daha mükemmelini yaratamayan taş, toprak, hava, ısı ve ışıktan mürekkep olan tabiat insanı nasıl yaratabilir?

4- Tevhidde suhulet vardır. Bütün kainatı yaratamayan bir tek zerre yaratamaz. Zira eşya arasında böyle bir telazum vardır.

3.KISIM

Tabiat, Tabiat Kanunları ve Sebepler Niçin Yaratılmıştır?

1- Kanunlar ve sebepler birer vasıta ve perde olup yukardan gelen emir ve talimat bu vasıtaların perdedarlığı arkasında taallük noktalarına ulaşır.

2- Tabiat kanunları ve sebepler haksız şikayetlere ilk hedef olsun diye yaratılmıştır.

3- Tabiat kanunları ve sebepler sonsuz ilahi sanatı nazara vermek için t-yaratılmıştır.

4- Tabiat kanunları ve sebeplerde tedricilik esastır.

5- Tabiat kanunları ve sebepler hikmet yurdunda bulunmamızın muktezası ve neticesidir.

6- Tabiat kanunları ve sebepler sırrı teklif ve imtihan için yaratılmıştır.

7- Tabiat kanunları ve sebepler fikirlerin gelişmesi ilim ve medeniyetlerin teşekkülü için yaratılmıştır.

8- Tabiat kanunları ve sebepler belli bir ülfet, ünsiyet ve alışkanlık hasıl ederek hayatı sevimli hale getirirler.

4. KISIM

Tabiat, Tabiat Kanunları ve Sebepler Hakiki Mutasarrıf ve Yaratıcı Olamazlar

1- Kanunlar ve sebepler madde ile kaimdir.

2- Kanun ve sebepler mümkünattandır.

3- Kanun ve sebepler hadistir.

4- Kanun ve sebeplerin varlığı başka sebeplere muhtaçtır.

5- Kanunlar ve sebepler hakiki ve zati bir vücuda sahip olmayıp itibari şeylerdir.

6 -Kanunlar ve sebepler muhtaç oldukları diğer kanun ve sebeplerle omuz omuza vererek neticelerin meydana gelmesine sebep olurlar.

7- Kanunlar ve sebeplerle neticeler arasında uygunluk ve tenasüb yoktur.

8- Kanunlar ve sebepler zıtlarının varlığına muhtaç olduğu için yaratıcı olamazlar.

9- Bazen bütün sebepler toplandığı halde netice hasıl olmaz, bazen de teşekkür etmeden hasıl olur.

10- Sebepler arasında en üstünü ve kabiliyetlisi olan insanın ihtiyaçları ebedlere uzanırken iktidarı ise hiç hükmündedir.

5. KISIM

Allah İnsanları Neden Bir ve Eşit Yaratmamıştır?

- İnsan sevdiğini onu tanıdığı nispette sever.

- İnsan dahil bütün varlık ve mükevvenat Allah’ın mülküdür.

- Allah’ın sonsuz isimleri vardır.

- Kainatta zıtlıklar hakimdir.

- Arzu edilen neticeye ulaşma yolu da her bir meslek için yapılan imtihan ve test sorularını şekil ve mahiyetlerinin yanı sıra, sayıları zorluk ve kolaylıkları da farklı farklıdır.

- Dünya mağrem ahiret ise mağnemdir.

- Sıkıntı ve musibetler istisnaidir.

- Maddi imkanlar yönüyle insanları aynı seviyeye getirmek mümkün olmadığı gibi faydalı da değildir.

2. BÖLÜM: RUH, MELEK, CİN VE ŞEYTAN

1. KISIM

Ruh, Melek, Şeytan ve Cinlerin Varlığı

- Bu mahlukların varlığı Kur’an- ı Kerim2in ve Efendimizin (sav) beyanıyla sabittir.

- Bu varlıkları görmememiz olmadıklarına delalet etmez.

- Bu varlıklar bizim görgü, bilgi ve müşahede buutlarımızda değildir.

- Küçük kainat olan insanda ruh ne ise büyük kainatta melek gibidir.

- Bütün kainat hayat ve şuur sahibi varlıklar için hazırlanmıştır.

- Hayat maddeye bağlı değildir.

- Kainatta cereyan eden hadiseleri hayali kanunlara veremeyiz.

- Melek, cin ve ruhi meselelere izah getiren yığınla hadise vardır.

- Dünyamızda hayat vardır, diğer yıldızlarda da başka türden bir hayatın olması her zaman mümkündür

- Dünya bahçesinin bülbülleri gibi kainattaki bütün güzellikleri terennüm eden bülbüller vardır.

- Melek, cin ve ruhanilerin mevcudiyetini peygamberler ve veliler haber vermiş, filozof ve bilim adamları ispat etmiştir.

- İnsan mahiyetindeki iyilik ve kötülük kuvvetlerini temsil eden iki kutup vardır; melek ve şeytan.