Serbest Radikal Tepkimeleri

Pazartesi, 05 Kasım 2007

Yazının Diğer Sayfaları Serbest Radikal Tepkimeleri Halojenlerin Göreceli Etkinlikleri Hidrojen Çıkarılması Piroliz Otooksidasyon Polimerler Sayfa 5 toplam 6 04.02. Otooksidasyon Oksijen kararlı bir diradikaldir ve bu yüzden seçimli bir radikalik madde­dir. İkili bağ içeren bir bileşik, allilik ya da benzilik hidrojenler veya üçüncül hid­rojenler, hava oksidasyonu için çok uygundur. Bu olaya otooksidasyon denir. Sadece birincil ve ikincil hidrojenleri olan bileşikler otooksidasyon için uygun değildir. Hayvansal ve bitkisel kaynaklı yağların çoğu ikili bağ içerir. Yağların otooksidasyonu sonucunda düşük molekül ağırlıklı ve keskin kokulu karboksilli asit­lerin karışımı oluşur. Örneğin, bozulmuş tereyağının kokusu butanoik asitten ileri gelir.  Otooksidasyon (kendi kendine yükseltgenme) da önce, -OOH grubu içeren hidroperoksitler oluşur. Bunlar da kolaylıkla alkol, keton ve diğer ürünlerin karı­şımlarına dönüşürler. Çok sayıda ürün oluştuğu için, otooksidasyon organik sentez amaçlı tercih edilmez.  Otooksidasyon:  R3CH + .O - O.  à    R3COOH   ürün karışımı Hidroperoksit  Laboratuvarda, eter ve aldehidlerin içinde, istenmeyen safsızlıklar olarak otooksidasyon ürünleri bulunur. Eterlerde, oksijene komşu olan karbon otooksi­dasyon için uygun konumdur. Eter peroksitleri, ısıtıldıklarında patlar. Örneğin, dietil eter, damıtma ile saflaştırılan, çok kullanılan bir çözücüdür. Damıtma es­nasında, damıtma balonunda peroksit derişimi giderek artar ve patlamayla so­nuçlanır. Bunu önlemek için damıtma işleminden önce bir indirgen ile peroksit­ler uzaklaştırılmalıdır. Aldehitlerin otooksidasyon ürünü ise bir karboksilli asittir. Karboksilli asit aldehit ile ortamda oluşan peroksi asidin tepkimesinden oluşur. Kümen işlemi, endüstride önemli bir otooksidasyon tepkimesidir. Çünkü, bir tek başlangıç maddesinden fenol ve aseton olmak üzere iki değerli kimyasal madde elde edilmektedir. Bu işlemde, ticari adı kümen olan izopropilbenzen, havada bir hidroperoksit vermek üzere ısıtılır. Oksijen, etkin olan benzilik konumdan etkir. Oluşan hidroperoksit sulu sülfürik asitle etkileşerek uğrar ve fenol ile aseton oluşur.  Otooksidasyonu kontrol etmek için kullanılan durduruculara antioksidant ya da gıda endüstrisinde koruyucu madde denir. Aromatik halkaya bağlı OH grubu içeren fenoller, etkili antioksidantlardır, çünkü bu bileşiklerden oluşan radikaller, rezonans kararlılığına sahiptir, bu nedenle diğer radikallere göre etkin olamayan radikallerdir.  << Önceki - Sonraki >>

 

< Önceki		Sonraki >