Radyoaktiflik - Sayfa 7

Bulunduğunuz Sayfa: Anasayfa

Radyoaktiflik

Cuma, 30 Kasım 2007

Yazının Diğer Sayfaları
Radyoaktiflik
Radyoaktif Bozunma Çeşitleri
Elektron Yakalaması
Fajans Kanunu
Doğal ve Yapay Radyoaktivite
NÜKLEER ÇEKİRDEK TEPKİMELERİ VE ATOM ENERJİSİ
RADYOAKTİF BOZUNMA HIZI , YARILANMA SÜRESİ

Sayfa 7 toplam 7

RADYOAKTİF BOZUNMA HIZI , YARILANMA SÜRESİ
Radyoaktif bir elementin herhangi bir anda mevcut olan miktarının yarısının bozunması için geçen süreye yarılanma süresi denir . Yarılanma süresi dış etkenlere bağlı değildir. Bozulan çekirdeğin yapısına bağlıdır.

Bir elementin izotoplarının yarılanma süreleri farklıdır.

Radyoaktif maddelerin bozunma hızı çekirdeğin kararsızlığına bağlıdır. Birim zamanda bozunma hızı çok olan çekirdekler kararsızdır.

Radyoaktif bozunma hızı , maddelerdeki radyoaktif atomların sayısı ile doğru orantılıdır.
Bir izotopun saniyede parçalanma sayısı onun radyoaktiflik şiddetini verir . 1gram radyumun saniyede yaydığı parçacık sayısı radyoaktiflik şiddet birimi olarak kabul edilmiştir.

Radyoaktiflik şiddet birimi 1 Küri ( Curie ) ; saniyede 3,7.10 ( 37 milyar ) bozunmadır. ( 1 Ci ) olarak tanımlanır. ( 1/Ci ) ye Becquerel radyoaktiflik şiddet birimi denir.

Yarılanma süresi radyoaktif maddenin miktarına bağlı değildir. Madde miktarı arttıkça ışıma miktarı artar , yarılanma süresi ( yarı ömür ) değişmez. Yarılanma süresi radyoaktif maddeler için ayırt edici özelliktir.

Yarılanma ile maddenin kütlesi tükenmez.

Radyoaktif maddelerin yarılanma süreleri ile ilgili hesaplamalar için maddenin basınç kütlesi , yarı ömrü , geçen süre , kalan madde miktarı gibi niceliklerin bilinmesi gerekir.

Örnek 1.6 : Yarı ömrü 18 gün olan radyoaktif bir elementin , 72 gün sonunda % kaçı bozunmadan kalır?

Çözüm :

Kaç defa yarılandığını bulalım : 72/18= 4 defa yarılanmıştır. Başlangıç kütlesi 100g alınırsa ;

100 50 25 12.5 6.25 Kalan % 6.25 dir.

Örnek 1.7 : Radyoaktif bir maddenin 3/4 ‘ünün bozunması için n yıl geçmiştir. Yarı ömrü kaç yıldır ?

Çözüm :

Madde miktarı 4g alınırsa ; 3 gramı bozunmuş 1gr kalmıştır.

4 2 1 2 defa yarılanmış , 2 defa yarılanma n yılda olursa

1 defa yarılanma x dersek x= n/2 yıl olur.

Örnek 1.8 : Bir radyoaktif izotopun 24 gün sonra başlangıçtaki miktarının 1 i geriye kaldığına göre , bu izotopun yarı ömrü kaç gündür ? 8 ( 1987-ÖYS)

A) 1 / 3 B) 3 C) 8 D) 24 E) 96

Çözüm :

Bu izotopun tamamı 8 /8 = 1’dir. 1 / 8 i geriye kaldığına göre ;

1 1 / 2 1/ 4 1 /8 şeklinde 3 kez yarılanmalıdır. Geçen süre 24 gün olup ,

yarılanma süresi 24 : 3 = 8 gündür . (YANIT C )

Örnek 1.9 : Bir alfa , iki beta ışıması yapan radyoaktif bir element için ;
I. Kimyasal özelliği değişir.
II. Nötron sayısı 2 azalır.

III. İzotopu oluşur.

İfadelerinden hangileri doğrudur ?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

Çözüm ; Bir alfa ışımasında atom numarası 2 , kütle numarası 4 azalır. İki beta ışımasında ise atom numarası 2 artar , kütle numarası değişmez. Böylece izotopu oluşur.

Örnek 2.0 : Radyoaktif maddelerin yarı ömürleri ile ilgili

I . Madde miktarına bağlıdır.

Elementten elemente değişir.
Maddenin katı , sıvı ya da gaz halinde bulunmasına bağlıdır.

Yargılarından hangileri doğrudur ? ( 1996 – ÖYS )

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I , II ve III

Çözüm :

Radyoaktif bir elementin yarı ömrü madde miktarına maddenin fiziksel haline bağlı değildir. Her element için farklıdır. ( YANIT B )

Element	*Proton sayısı*	*Nötron sayısı*	*Nötron / proton*
Helyum	2	2	1.00
Karbon	6	6	1.00
Azot	7	7	1.00
Sodyum	11	12	1.09
Alüminyum	13	14	1.07
Potasyum	19	20	1.05
Demir	26	30	1.15
Çinko	30	35	1.17
Sezyum	55	78	1.42
Bizmut	83	126	1.52
Polonyum	84	126	1.50
Radyum	88	138	1.56
Toryum	90	140	1.56
Protaktinyum	91	140	1.53
Uranyum	92	146	1.58
Plütonyum	94	148	1.57