Şeyhi

Salı, 01 Mayıs 2007

Şeyhî (?-1431) Türk Divan edebiyatı şairi. Asıl ismi Yusuf Sinanüddin veya Yusuf Sinan'dır. Germiyanlı Şeyhi olarak da bilinir. Orhan Gazi ve I. Murat'a vezirlik yapmış olan Sinanüddin Fakıh Yusuf Paşa ile karıştırılmamalıdır. Şeyhi'nin doğum tarihi bilinmese de, Kütahya'da doğduğu ve çocukluğunu burada geçirdiği bilinmektedir. Bazı kaynaklarda 1371 yılında doğduğu belirtilse de bu tarihin doğruluğu ispatlanmamıştır. Bilime olan merakı ile İran'a gitmiş, burada başta tıp ve tasavvuf olmak üzere yoğun bir eğitim görmüştür. Öğrenimini tamamlayarak Anadolu'ya geri döner. Bu sıralarda Hekim Sinan olarak anılmaktadır. Bir hekim olarak ünlenen Şeyhi'nin tedavi ettiği hastalar içinde Sultan Mehmed Çelebi de vardır. Başarılı tedavi üzerine Sultan Çelebi Mehmed Şeyhi'ye Kütahya yakınlarındaki Tokuzlu köyünü hediye eder. Fakat Şeyhi köyde (muhtemelen köylülerce) soyulur ve dövülür. Bunun üzerine Harnâme (Eşekname) isimli mesneviyi yazar. Bu fabl eserde, kaderi yük taşımak olan bir eşeğin semiren öküzlere özenmesi üzerine başına gelenler mizahi ve alegorik bir dil ile hicvedilmiştir. Hacı Bayram Veli'den fazlasıyla etkilenmiş ve onun dervişi olmuştur. II. Murat zamanında saraya çok yakın olan Şeyhi, padişahın hekimlerindendir. Bizzat padişahın isteği üzerine Hüsrev ü Şirin'in Türkçe tercümesini yazmaya başlamıştır. Bu eserini tamamlayamadan vefat etmiştir. Vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, genel kanı 1431 yılında vefat ettiği üzerinedir. Mezarı Kütahya'ya 7 kilometre mesafede Dumlupınar köyünde Erenlerbaşı olarak tanınan bir ziyaret yeridir. Şeyhi erken dönem Divan Edebiyatı şairlerindendir ve divan edebiyatının gelişmesine büyük katkısı olmuştur. Tasavvufi bir kişilik olmasına ve tasavvuf eğitimi almış olmasına rağmen eserlerinde tasavvufi öğeler bulunmamaktadır. Din dışı şiirler yazmayı tercih etmiştir. Divan edebiyatının gelişmesinde Şeyh’in büyük yeri vardır. Eserlerinde 15. asır Türkçe’sinin başarılı örneklerini veren Şeyhi; İran şairlerinden Sadi Hafız, Nizami ve Selman-ı Saveci’den istifade etti. Şeyhi, kendinden sonra yaşayan Türk şairleri üzerinde büyük tesir bıraktı. 15. asır şairleri Necati ve Ahmet paşa ile 16. asrın Fuzuli ve Baki gibi en büyük şairlerinde bu tesir açık olarak görülmektedir.    Divan edebiyatının gelişmesinde Şeyh’in büyük yeri vardır. Eserlerinde 15. asır Türkçe’sinin başarılı örneklerini veren Şeyhi; İran şairlerinden Sadi Hafız, Nizami ve Selman-ı Saveci’den istifade etti. Başlıca Eserleri * Divan * Hüsrev ü Şirin * Harnâme Ayrıca edebi eserlerinin yanında tıpla ilgili eserlerden kaleme almıştır: * Kenz-ül Menafi * Haerbiyat name * Neynâme Eserlerinden örnek Gazel Ölme gönül firaak ile Îsâ-nefes gelür Yanma ciger figaan ile feryâd-res gelür Can bülbili teferrüc-i dîdâr kılmasa Firdevs bostânı gözüne kafes gelür Her bî-haber ne bile mahabbet safâsını Nâ-merde aşk u derd hevâ vü heves gelür Bilmez kimesne kaafile-i dûstdan haber Geh geh budur kulaguma bang-ı ceres gelür Şeyhî ko peşpeşeyi dahı şehbâzı kıl şikâr Sîmürg-i himet olana âlem meges gelür (Vezin: Mef’ûlü failâtü mafâilü fâilün) helal olsun şeyhi(allah rahmet eylesin)huzur içinde uyu emi

Son Yenileme ( Pazar, 05 Ağustos 2007 )

 

< Önceki		Sonraki >

ADnet Reklamları	Siz de reklam verin