|
Salı, 15 Mayıs 2007 10:49 |
Kök çürümesi (rootrot), bonsaide kullanılan genel bir terim olup ölmüş ve çürümüş kökleri tanımlamak için kullanılır. Peki “kök çürümesi” tam olarak nedir ve neden çürüme başladıktan sonra ağaç yüksek drenajlı bir toprağa alınsa ve sulama düzenli hale getirilse bile çürüme kök sistemini öldürmeye devam eder?
“Kök çürümesi”ne aslında, hasar görmüş, yaralanmış köklerde oluşan bir tür mantar neden olmaktadır. Olağan kök budaması sonucunda veya farklı nedenlerden dolayı hasar verilmiş kökler; bir şekilde kökte oluşturulmuş açık yaralar bu mantar tarafından enfeksiyona dönüştürülmektedir. Çok sıkıştırılmış veya drenajı düşük topraklar; az yada aşırı sulanma gibi kılcal kökleri öldüren kötü gelişim şartları mantarın oluşumuna sebep olabilmektedir.
Köklerde hasara sebep olan diğer yaygın sebepler ise çok fazla gübreleme ve yaz aylarında saksı içi yüksek sıcaklıktır.
Odunsu bitkileri etkileyen mantarlardan en yaygınları Phytophthora sınıfına ait türlerdir. Porsuk ağacı, servi, şimşir, elma ağacı, acer (akçaağaç) türleri, kayın, açelyalar ve ıhlamur ağaçları özellikle enfeksiyon riski taşımasına rağmen aslında tüm odunsu bitkiler ve tüm ağaçlar bu mantara karşı duyarlıdırlar.
Odunsu bitkilerde Phytophthora
Phytophthora mantarlarının bitkilerde hastalığa neden olan 80'in üzerinde türü bulunur ve bunlar dünya üzerine dağılmış çok farklı bitkileri etkilemektedirler. Phytophthora türlerinden patateste küfe neden olanları hava yoluyla yayılmakta iken, türün ağaç ve çalıların ölümüne neden olan büyük çoğunluğu toprak yoluyla yayılmaktadır. Fırsatçı mantar sporları toprakta ve bitkinin kalıntısında çok uzun yıllar varlıklarını sürdürebilmektedirler.
Çoğunlukla köklere etkileseler de, bu mantarlar dal ve gövdeye de bulaşabilmektedirler. Mantarlar çıplak gözle görülemeyen bir yapı üretirler. Enfeksiyon ilerleyince, ağaçta sadece semptomlar gözlemlenebilir. Görülebilir semptomlar; donuk ve kurumuş yapraklar (özellikle kozalaklılarda), küçülen sarı ve normale göre seyrekleşmiş yapraklar ve sebepsiz yere kuruyan dallardır. ( resim A) Eğer mantarın önüne geçilmezse sonuç çoğunlukla ağacın ölümü olur. (resim B)
Phytophthora'nın varlığı saksı değiştirme esnasında ölen ve kuruyan köklerle anlaşılır. Köklerin büyük çoğunluğunda çürümüş yumuşak iç tabakanın kuru bir kabukla örtülü olduğu gözlemlenir. Çoğu durumda köklerin gövde dibine, hatta bazen daha da yukarıya kadar uzadığı görülür.
Phytophthora mantarının kendisi çürütme yapmaz fakat etkilediği kökler toprak içinde yer alan diğer mikro organizmalar tarafından çürütülürler. (resim C) Hastalık, drenajı zayıf, çok sulanan, aşırı nemli ve ılık topraklarda daha çabuk etki gösterir.
Phytophthora'nın tedavisi ve kök çürümesi
Hastalık için yazıyı hazırladığım sırada kimyasal bir tedavi yoktu. İlaçlı bir tedavisi olmamasına rağmen, enfeksiyon ve kök çürümesi tespit edilir edilmez yılın hangi zamanı olursa olsun ağaca müdahale edilmelidir. Ağaçlar saksılarından çıkartılmalı ve tüm mantardan etkilenmiş kökler ve odunsu kısım, mantarın etkilemediği sağlıklı kısımdan uzaklaştırılmalıdır. Umarım geride, ağacı hayatta tutmaya yetecek kadar sağlıklı doku kalmış olur. Ağacın yerleştirildiği saksıdaki tüm toprak yakılmalı veya pişirilmeli yada çok uzak bir alana gömülmelidir. Ağacın saksısı, enfeksiyonun tekrarlamasını önlemek için, mutlaka dezenfektanlarla sterilize edilmelidir. Bitkinin tekrardan dikileceği çok güçlü drenajı olan toprak karışımı (organik madde içermeyen karışımlar tercih edilmeli) mantar sporlarının tekrar faaliyete geçmesini zorlaştıracaktır.
Bonsainizi Phytophthora ve kök çürümesine karşı koruma
Phytophthora sporları aslında her yerde vardır. Özellikle ıslak ve organik karışımlı topraklarda olan bu sporların gelişip kök çürümesine yol açacak saldırılarına karşı güçlü ve sağlıklı bir ağaç karşı koyabilir. Ve sizin bu şekilde bir çürümenin önüne geçmek için ağacınızın sağlıklı olmasını sağlamaktan başka daha iyi bir şansınız yok.
Özellikle kök budamasından sonra fazla sulama ve zayıf bonsai toprakları enfeksiyonun başlamasına neden olacak ve sporların büyümesi için ideal ortamı hazırlayacaktır. O yüzden kumlu, drenajı yüksek karışımlar ve fazla sulamadan kaçınma bonsai için hayati önem taşımaktadır.
Kaynak: www.bonsai4me.com/AdvTech/ATRootRot.html
 |
|
Son Güncelleme: Cumartesi, 07 Temmuz 2007 13:44 |
Yorumları göster/gizle
Yorum formunu göster/gizle
