ekseni kelimesi ile etiketlenmiş yazılar

Seçme ekseni olarak tanımlanabilir. Sıralama ekseninin (Axe syntagmatique) her elemanı bir seçim sonunda belirlenir. Seçilenin yerini alabilecek diğer elemanlar bir dizi (paradigmes) teşkil eder. Bu diziler, ikame (substitution) yahut yerine koyma (commutation) sınıflarıdır. İkame (substitution) sınıfı, benzer unsurları, yerine koyma (commutation) ise mukabil unsurları bir...

Bir cümle, farkında olmasak da iki eksen üzerinde yapılan zihnî bir çalışma üzerine kurulur: Bir cümlenin öznesini seçeceğimiz zaman, dil gücümüz (performance) bize bir seçme listesi, bir imkân listesi sunar: “Ahmet”, “kardeşim”, “yaramaz”..........” hep aynı varlığı adlandırabilir. ...

Konuşma faaliyeti esnasında dil birimlerinin cümlede birbiri ardınca sıralanışından doğan çizgisel eksene "sıralama ekseni" denir. Bu birimler, biribirinden bağımsız değildir, biri diğerine ilgi (izafet, relation) elementleriyle bağlıdır. Roman Jakobson'a göre bu zincir bir telif ekseni, bir uyum ekseni, bir bağlama, bitişiklik eksenidir, ayrıca mürsel mecaz...

[İng. Cartesian axis ] [Alm. kartesische Achse ] [Fra. axe -cartésien ] : Dekart koordinat sistemini belirleyen sayı eksenlerinden her biri.

[İng. axis of revolution; axis of rotation ] [Alm. Umdrehungsachse; Drehungsachse; Rotationsachse ] [Fra. axe de révolution ] : Bir dönel cismin veya dönel yüzeyin oluşurken çevresinde döndüğü eksen.

[İng. real number axis ] [Alm. Achse von reelle Zahlen ] [Fra. axe des nombres réels ] : Üzerinde bir başlangıç noktası, bir yön ve bir birim tanımlanarak gerçel sayı kümesine cebirsel ve topolojik olarak eşyapılı kılınan doğru.

[İng. hyperbolic paraboloid ] [Alm. hyperbolisches Paraboloid ] [Fra. paraboloide hyperbolique ] : Hiperbolün odaklarından geçen eksen.

[İng. coordinate axis ] [Alm. Koordinatenachse ] [Fra. axe de coordonnées ] : Öklit n-uzayında sıfır ile n sayıda e_i = (0, 0,.1, ... , 0) noktalarından geçen doğrulardan biri.

[İng. polar axis ] [Alm. Polarachse ] : Bir koniğe dışındaki bir noktadan çizilen iki teğetin değme noktalarını birleştiren doğru.

[İng. radical axis ] [Alm. Radikal-Achse ] [Fra. axe radical ] : İki çemberin kesişme noktalarından geçen doğru. anlamdaşı: güç ekseni, kuvvet ekseni.

[İng. number axis, numerical axis ] [Alm. Zahlenline, Zahlengerade ] [Fra. droite numerique ] : Üzerinde sabit bir başlangıç noktası, artı yön ve birim uzunluk belirlenmiş doğru. anlamdaşı: gerçel eksen, gerçel doğru, sayı doğrusu.

Dünya’nın küresel şekline bağlı olarak, enlemlerin boyları ekvatordan kutuplara doğru kısalır. Oysa, dünyanın ekseni etrafında ki dönüş süresi her enlemde aynı olup; 24 saattir. Bu nedenle ekvatordan kutuplara gidildikçe, aynı zamanda kat edilen yol giderek kısalacağından, dünyanın çizgisel dönüş hızı da her enlemde farklı olur.

Hicret nedir bilmez ki onu, hicret etmeyen,O bir gurûbdur, ümidi inkisarı bitmeyen...Kan damlar gibi damlar sînelere her zaman,Bir başka hasret, başka tasa ve başka hicran.Günlerin aylar, ayların yıllar uzunluğuVe ruhların ahbab, sıla, vuslat susuzluğu,Duyulur gönlün derinliklerinde sessizce...Ve melâl türküleri dinler İnsan her gece.Kederi gibi...