eki kelimesi ile etiketlenmiş yazılar

Fiildeki işten, hareketten, eylemden etkilenen varlığı belirtir. Yani bu eki alan isimler cümlede belirtili nesne görevinde bulunur. ev-i gördüm, kapı-y-ı açtım, okul-u boyadılar, gül-ü koparmayın...İsmi fiile bağlar.Çocukları buradan kim alacak? Babası çocuğu çağırdı. Şimdi soruları cevaplayın.Burada kimi...

* İsimleri fiillere, bazen de edatlara bağlar. Yönelme hâlinde, ismin belirttiği kavrama yöneliş, dönme söz konusudur. okul-a git, ev-e dön...* Eklendiği kelimelere farklı anlamlar katar ve değişik anlam ilişkileri kurar. * Yönelme, yaklaşma, ulaşma bildirir. Bu eki alan kelimeler cümlede dolaylı tümleç ve yüklem olabilir:Bugün okula...

* İsimleri fillere bağlar. ev-de oturma, okul-da öğren, yurt-ta kaldı, devlet-te bulunuyor...* Cümlede dolaylı tümleç, zarf tümleci ve yüklem yapar:Eski İstanbul'da ne güzel günler yaşanmış. (dolaylı tümleç)Saat yedide mi gelecekmiş? (zarf tümleci)Her şey yerli yerinde. (yüklem)* Zaman bildirir: Okullar bu yıl da eylülde...

* İsimleri fillere bağlar.okul-dan çıktı, ev-den ayrıldı, yurt-tan geliyor, devlet-ten istedi...* Eklendiği kelimeyi dolaylı tümleç yapar; yer, ayrılma, uzaklaşma bildirir:Ali, evden yeni çıktı. Birçok seneler geçti dönen yok seferinden. * Edat tümleci ve yüklem de yapar.Gönüldendir şikâyet. (yüklem)Bebek...

* İsimlere ve isim soylu kelimelere eklenerek çeşitli anlamlar katar. Türkçe'nin işlek eklerinden biridir. Bu eki alan kelimeler cümlede zarf tümleci ve yüklem olarak kullanılır. Tür olarak da isim, sıfat ve zarf türetir. ben-ce, okul-ca, yurt-ça, sert-çe...* Gibi, benzerlik anlamları katar: Çocukça davranışları vardı....

* “ile” edatı kaynaklıdır; “i” düşürülerek kullanılır. * Ünlüyle biten kelimelere eklenirken araya y kaynaştırma harfi girer: masa→masa-y-la. * Ünsüzle biten kelimelere eklendiğinde –la, -le şeklindedir: kalem→kalemle. * İsim ve isim soylu kelimelere eklenerek değişik anlamlar katar. Bu eki alan kelimeler cümlede...

* İsimleri isimlere bağlayarak tamlama kurmaya yarar.* Bu ek birinci tekil ve çoğul şahıs için “–İm” şeklindedir: ben-im, biz-im.* İsimleri isimlere bağlar: Benim elim kanadıKitabın yaprağı yırtılmış. Yalancının mumu...Gözlüğün camı... * İsimleri, zamirleri ve sıfat-fiilleri edatlara bağlar: Bunu senin için yaptım dedi. * İsimleri ve zamirleri...

* Cins isimlerine gelerek onların çoğul şekillerini yapar. * Kelimeler arasında ilgi kurmaz:dağlar, fikirler, idealler, öğrenciler, dertler...* Özel isimlere getirildiğinde: 1. Aile anlamı katar; -gil ekinin yerine kullanılır, yapım eki görevinde olduğu için ayrılmadan yazılırYarın Ahmetlere gideceğiz. İzmir’e, amcamlara/dedemlere/teyzemlere gideceğiz. (burada...

* Hem isimlere hem de fiillere getirilen bir çekim ekidir:Gelecek miydin? (fiile)Sen misin? (isme)* Her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.* Büyük ve küçük sesli uyumu kurallarına uyar:Salı mı?Sen mi?O mu?Ölü mü?* Soru ekinden sonra gelen ekler kendisine bitişik yazılır. Seni çağıran bu çocuk muydu?* Vurguyu kendinden...

Fiil kök veya gövdesine gelerek görülen/şahit olunan ve bilinen geçmişe ait bir işin vb. anlatılmasını/hikâye edilmesini/haber verilmesini sağlar:Geldim, okumadın, yürüdü, koştuk, söylediniz, ağladılar...Diğer görevleri:İkilemeler kurar:Oldu bittiye getirdiler.Zaman bildirme işlevini yitirip yapım eki olarak kullanılabilir; sıfat ve isim...

Fiil kök veya gövdesine gelerek görülmeyen/şahit olunmayan ve bilinmeyen geçmişe ait, başkasından duyulan bir işin vb. anlatılmasını/nakledilmesini sağlar:Uyumuşum, konuşmuşsun, sevmemiş, durmuşuz, bilememişsiniz, almışlar...Diğer görevleri:Farz etme anlamı katar:“Çay içen var mı?”, diyorlar. Ben de “evet, ben bir çay...

Fiil kök veya gövdesine gelerek hâlen yapılmakta olan bir işin vb. anlatılmasını/bildirilmesini sağlar:Zil çalıyor.Öğrenciler teneffüse çıkıyor.Dünya dönüyor, zaman geçiyor, insanlık gelişiyor, ama Türkiye...

Fiil kök veya gövdesine gelerek daha sonra yapılacak olan bir işin vb. bildirilmesini sağlar:Oraya gideceğim ve onu göreceğim.Bilmez ki giden sevgililer dönmeyecekler.Ömrüm böyle esrarlı geçecek ses vermeden.Zaman anlamını kaybedip yapım eki olarak da kullanılır; sıfat-filler yapar; bu sıfat-fiiller isimleşebilir:Sana dar gelmeyecek makberi kimler...

Fiil kök veya gövdesine gelerek söz konusu olan işin vb. geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanların tümüne ait olduğunun, yani her zaman tekrarlandığının bildirilmesini sağlar:Seni ancak ebediyyetler eder istiab.Ağlarım, ağlatamam; hissederim, söyleyememYaş otuz beş! yolun yarısı eder.Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol;Sallanmaz o kalkışta ne mendil...

Fiil kök veya gövdelerine gelerek olumsuz çekimlerini yapar. Fiilin yapılmadığını, işin olmadığını bildirir. Bütün fillere gelebilir:Gel-me-di, al-ma-dı, ver-mi-yor, ol-mu-yor, bil-me-meli, söyle-me!, dinle-me!Bazı durumlarda ekin ünlüsü daralır:Gel-mi-yor, oku-mu-yor, sev-mi-yor...

* Soru eki isimlerden ve fiillerden sonra kullanılabilir. Eklendiği kelimeden ayrı yazılır. ünlü uyumlarına girer. Aldık mı?Geldi mi?Okudun mu?Gördün mü?* Soru anlamının dışında başka görevlerde de kullanılır: * Seçenek sunar:Alır mı almaz mı bilemem.Şart, koşul bildirir: Buraya geldi mi tepesi atıyor. Derslerine çalıştı mı kazanır.Yollar kapandı mı...

* Hem isimlere hem de fiillere getirilen bir çekim ekidir:Gelecek miydin? (fiile)Sen misin? (isme)* Her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.* Büyük ve küçük sesli uyumu kurallarına uyar:Salı mı?Sen mi?O mu?Ölü mü?* Soru ekinden sonra gelen ekler kendisine bitişik yazılır. Seni çağıran bu çocuk muydu?* Vurguyu kendinden...