Arjantin Krizinin Sebepleri ve Gelişimi

Pazar, 30 Temmuz 2006

Yazının Diğer Sayfaları Arjantin Krizinin Sebepleri ve Gelişimi Sayfa 2 Sayfa 3 Sayfa 4 Sayfa 5 Sayfa 6 Sayfa 7 Sayfa 8 Sayfa 9 Sayfa 10 Sayfa 11 Sayfa 10 toplam 11 Para politikası açısından ise kendi başına tutarlı bir model izlenmesi zordur. Muhtemelen para politikası devalüasyon ve onu takip edecek olan enflasyon dalgasının hızını azaltmakta yardımcı bir araç olarak kullanılacaktır. Borç stoku yukarıda da değinildiği gibi, yıllar süren bir kamu maliyesi sorunun sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bunda Konvertibilite Programının şartlarından biri olan özelleştirme sürecinin, programın ilk yıllarında sağladığı gelirlerin de payı vardır. Bu gelirlerin yarattığı illüzyon, Arjantin’de zaten popülist alışkanlıkları çok güçlü olan politikacıların kamu maliyesi alanında disiplini sağlamalarını zorlaştırmıştır. Kamu maliyesi alanındaki bir başka sorun, eyaletlerdir. Eyaletlerdeki kamu harcamalarının disipline edilememesi ve eyaletlerdeki kamu açıklarının finansmanı için yerel bankaların yoğun bir şekilde kullanılmış olması, zaten krize büyük katkısı olan iki faktördü. Bu gün sorun aşılamamıştır. Hatta, eyaletler çıkardıkları vadeli borçlanma kağıtlarının çok küçük iskonto oranlarıyla vadesiz olarak tedavül etmesini sağlamışlardır. Böylece, merkezi hükümetlerin en klasik egemenlik hakkı olan para basma hakkını kullanmaktadırlar. Ekonomik açıdan temel sorunların görünümü böyledir. Siyasi ve sosyal açıdan ise sorunun giderilmesi devamlı bir şekilde zorlaşmaktadır. Çünkü Arjantin’in henüz en kötü dönemini yaşamadığı düşünülebilir. Şu an için protesto gösterilerine ve şiddet hareketlerine katılanlar, alışmış olduğu hayat standardını yitiren orta kesim ve yoksul kesimin en umutsuz tabakasıdır. Önümüzdeki günlerde orta kesim hızla erirken, umutsuz yoksul diyebileceğimiz kesim artacaktır. Sosyal hareketleri dizginlemek için çok güçlü bir hükümet gerekecektir ve belki de bu hükümet demokratik anlamda meşru bir hükümet olmayacaktır. Arjantin krizi ile doğrudan ilgili olmayan, fakat bu krizle beraber gündeme gelen ve diğer gelişmekte olan piyasaları yakından ilgilendiren bir husus da IMF’nin krize karşı tepkisi, krizden aldığı dersler ve bundan sonra politikalarında ne gibi değişikliklere gideceğidir. Bu politika değişiklikleri, benzer makro ekonomik özellikler gösterdiği düşünülen bazı ülkeleri –özellikle Brezilya ve Türkiye’yi- ciddi biçimde etkileyebilir. Ek: Krizin Yakın Kronolojisi 1 Kasım 2001: Federal bütçelerden merkezi bütçeye daha çok pay alınması için eyaletlerle yapılan görüşmeler başarısızlıkla sonuçlandı. 5 Kasım 2001: Arjantin’de hükümet ikinci borç takasını yapacağını açıkladı. 7 Kasım 2001 : Standart and Poors, Arjantin’in ikinci defa takas yapacağını açıklaması üzerine ülkenin notunu düşürdü. 16 Kasım 2001: Cavallo, devalüasyon veya tam dolarizasyon seçeneklerini kesin bir dille reddetti. 24 Kasım 2001: Arjantin’de bankalar ikinci borç takasına olumlu yaklaşacaklarını açıkladılar. 28 Kasım 2001: Yaklaşık 60 milyar doları bulan ikinci borç takası küçük yatırımcılardan beklenen talep gelmeyince bir hafta ertelendi. 2 Aralık 2001: Para çekilişleri ve yurtdışına para transferleri 90 gün süreyle kısıtlandı. 6 Aralık 2001: IMF, Arjantin’in talep ettiği 1,3 milyar dolarlık kredi dilimini sağlamayı reddetti. IMF’nin krediyi vermemesinin arkasındaki en önemli neden Arjantin hükümetinin devalüasyon veya tam dolarizasyon seçeneklerinin her ikisini de reddetmesiydi. 7 Aralık 2001 : Arjantin’de hükümet, kamu çalışanlarının maaşını ödeyebilmek için özel emeklilik fonlarına (yaklaşık 3,5 milyar dolar) el koydu. 10 Aralık 2001: Hükümet, IMF ile ilişkilerini düzeltmek ve yeniden finansman sağlamak için reel sektöre yönelik vergi istisnalarını kaldırdı. Böylece 2002 vergi gelirlerinde yaklaşık 4 milyar dolarlık bir artış öngörüldü. 11 Aralık 2001: Yeni yıla ilişkin bütçenin kabul edilmesine bir hafta kala, işçi sendikaları yurt çapında genel grev kararı aldılar. 14 Aralık 2001: Genel grev gerçekleştirildi ama şiddet olayları görülmedi. 15 Aralık 2001: Arjantin, Aralık ayı dış borç ödemelerinin yarısını oluşturan 700 milyon dolarlık taksidi ödedi. Cavallo, bu nedenle muhalefet liderlerinden ağır eleştiriler aldı. Aynı gün ülkede ilk şiddet ve yağma olayları görüldü. 19 Aralık 2001: Yağma olayları arttı ve polis şiddet kullanmaya başladı. Olaylarda 7 kişi öldü. 20 Aralık 2001: Ülkede sıkıyönetim ilan edildi. Hükümet üyeleri Devlet Başkanı La Rua’ya istifalarını sundu. Cavallo’nun istifası kabul edildi. Aynı akşam La Rua’da muhalefetin işbirliği yapmaya yanaşmaması üzerine istifa etti. 21 Aralık 2001: Ülkede şiddet olayları 27 ölü ve 300’den fazla yaralı verildikten sonra duruldu. Aynı gün, Moody’s Arjantin’in ülke notunu Caa3’den Ca’ya düşürdü. 23 Aralık 2001: Saa, Kongre tarafından yeni Devlet Başkanı olarak atandı. Aynı gün, dış borç ödemelerinin askıya alındığı Saa tarafından açıklandı. 24 Aralık 2001: Saa, yeni bir para birimi çıkarılacağını ve bu para biriminin Peso’nun yanı sıra, fakat peso gibi dolara çıpalanmadan kullanılacağını açıkladı. 24 Aralık 2001: Arjantin moratoryum ilan ederek dış borçların bir kısmını askıya aldı. Aynı gün kamu kesimi için bir tasarruf programı ilan edildi. Kamu kesiminin sağlayacağı tasarrufla halka gıda yardımı yapılmasına karar verildi. 28 Aralık 2001: Yeni hükümetin kararlarının yetersiz bulunması üzerine halk kongreyi bastı. 12 polis ve 33 gösterici yaralandı. Bankaların dış işlemlerinde farklı döviz kuru kullanmalarına izin verildi. 29 Aralık 2001: Saa hükümeti, bütün bakanlarıyla beraber istifa etti. İstifada, peronist partinin halkçı kanadına bağlı eyalet valilerinin desteğinin yetersizliği rol oynadı. 30 Aralık 2001: Saa’nın yerine getirilmesi gereken Senato Başkanı Puerta istifa etti. 2 Ocak 2002: Peronist partili Duhalde, meclisteki bütün partilerle anlaşarak Devlet Başkanlığına getirildi. Yeni hükümetin açıklanmasından birkaç saat sonra seçim isteyen halk polisle çatıştı. 4 Ocak 2002: Duhalde, kongreden devalüasyon yapabilmek için yetki istedi ve serbest piyasa mekanizmasını eleştirdi. (1991 yılında çıkarılan ‘Cavallo Kanunu’ doğrultusunda Arjantin’de para kurulu uygulaması bir anayasal zorunluluktu) 5 Ocak 2002: Yeni ekonomik önlemler paketi açıklandı. Buna göre, Peso, yüzde 28,5 oranında devalüe edildi. Ayrıca, küçük yatırımcıya dönük işlemler için ve dış ticaret işlemlerinde kullanılmak üzere katlı kur uygulamasına geçilebileceği de yarı-resmi bir şekilde bildirildi. Telekomünikasyon, elektrik ve gaz fiyatlarına devalüasyon yansıtılmadı. Böylece bu fiyatlar reel olarak yüzde 30 civarında düşürülerek fiilen devlet kontrolüne alındı. Bu kararla yabancı sermayeli büyük şirketlerin ciddi ölçüde zarar görmeleri bekleniyor. İşten çıkarmalar 6 ay süre ile zorlaştırıldı. Ulusal sanayinin korunmasına karar verildi. Mevduattaki kısmi dondurma kararı uzatıldı ve DTH’ların geçici rezerv olarak kullanılması kararlaştırıldı. Dolarla düzenlenen özel kontratlar pesoya çevrildi ve kredi kontratlarının pesoya çevrilmesiyle büyük zarara uğrayacak olan bankaların zararının tazmin edileceği açıklandı. << Önceki - Sonraki >>

Son Yenileme ( Cuma, 03 Ağustos 2007 )

 

Sonraki >

ADnet Reklamları	Siz de reklam verin