|
Salı, 21 Ağustos 2007 13:30 |
Mortgage deyince Amerika'da başlayan sonrasında Avrupa'ya sıçrayan ve son dönemde TV'lerde 'her şeyin sorumlusu' olarak gösterilen 'mortgage' dinamiklerinden bahsetmeyeceğim.
Türkçemize 'tutulu satış' olarak geçen, hakkında 'çok dedikodu' yapılan ama detaylarını 'bilmediğimiz' kavramı ele almaya çalışacağım. Bana ulaşanlardan konu hakkında '8 soru' ürettim, bunları aktarmak ve cevaplamak istiyorum...
1- Mortgage'ın 'banka' kredisinden farkı ne?
Bir bankadan kredi aldığınızda sistem çok basittir. Banka 'A' maliyetle parayı alır ve 'B' maliyetle size satar. Parayı aldığı yere karşı sorumlu olur ve parayı verdiğinin riskini de taşıyan yine bankadır. Araya 'taşınan risk' kavramı girdiği için 'prim de yüksek oluşur'. Mortgage kavramında 'mekanizmalar' farklı. Aldığımız kredilerin tamamı bir havuzda toplanır, finansal bir enstrüman haline gelir ve yeniden 'satılır.' Bu satış ile risk dağıldığı gibi 'yeniden' kaynak sağlanır. Banka 'riski üzerinde' taşımaz...
2- Mortgage ile hayat sigortası yapmak zorunda mıyım?
Bu detay çok önemli. Bazı 'bankalar' aynı anda 'hayat sigortası da satmak' için bu tip girişimlerde bulunuyor. Net olarak söylüyorum: Hayat sigortası yapmak zorunda değilsiniz...
3- Mortgage ile faiz sonradan düşer mi? Daha açık soralım; bankadan alınan 'kredilerde' ülkemizde 'uygulama' sabit faiz yönünde. Mortgage ile de aynı uygulama devam edecek mi?
Hayır. Mortgage ile 'değişken faiz' talep etme hakkınız var. Zorunda değilsiniz, hakkınız var...
4- Kredi kullandım, sonrasında faiz düşerse benimki de düşecek mi?
Sabit seçeneğini seçmediyseniz, düşen faiz ile birlikte sizin ödemeniz de düşecek. Bu 'düşme' seçeneği, ya çıkarsa!
5- Değişken faiz seçeneğini aldım, sonrasında faizler yükseldi, ne olacak?
Çok açık; eğer değişken faiz seçeneğini almışsanız ve 'faizler yükselirse' ödemeleriniz de otomatik olarak yükselecek...
6- Mortgage ile işlem yaparken en çok nelere dikkat etmek gerekli?
Faize... Eğer yüksek faiz ile 'uzun vadeli' borçlanırsanız, yaptığınız geri ödeme 'aldığınız borca' göre korkunç boyutlara ulaşır. Size tavsiyem, 'hangi oranın alına imza attığınıza' çok dikkat edin...
7- Yüksek faiz ile uzun vadeli borçlanınca 'toplam ödeme yüksek olur' diyorsunuz, peki aldığımız emlakın değeri de o kadar artmayacak mı?
30 yıllık bir yüzde 1,5 faizli borçlanmada 'ödediğiniz toplam değer' ana paranın 5 katından fazlaya denk gelir. Üstelik hangi seçeneği seçerseniz seçin; ilk 6 yılda anaparayı çoktan geri ödemiş olursunuz. Bunu da dikkate aldığınızda; edindiğiniz evin altından petrol çıkmaz ise 'ödediğinizi' geri almanız çok zor...
8- Bugünkü 'piyasa şartları' ile 'uzun vadeli borçlanma' tavsiye edebilir miyiz?
'Mortgage sisteminde' esas olan faizin düşük olmasıdır. Yüzde 1'ler üzerinde bir faiz ile kullanılan uzun vadeli bir mortgage kredisi, sizin varlığınızı yıllara yayılmış bir şekilde size borç verene transfer eder... Burada borç verene de 'faizi sen yüksek tuttun' demek doğru değil. Bir ülkede 'yüzde 20'ye yakın hazine garantili faiz' 'piyasanın bel kemiği ise' orada borç veren de parasına 'yüksek faiz' talep eder...
Yiğit Bulut 21.08.2007 Vatan
 |
Yorumları göster/gizle
Yorum formunu göster/gizle
