Bu yılın başından beri yeni banknotları kullanıyoruz. Elden ele gezdirirken eskitmeye başladık bile. Bugün sizlere banknotların arka yüzündeki isimlerin kim olduklarına ilişkin kısa bir yazı yazmak istedim. Çünkü ben resimlere bakıyor yanlarındaki isimleri okuyordum ama tanımıyordum. Merak ettim araştırdım ve sizinle de paylaşmak istedim.

Beş liranın arkasında Ord. Prof Dr Aydın Sayılı'nın resmi var. Aydın Sayılı 1913 -1993 yılları arasında yaşamış bir Bilim Tarihi Profesörü. Liseden mezuniyet sınavına Mustafa Kemal Atatürk jüri olarak katılmış ve onu çok başarılı bulup özel ilgi göstermiş. Kendisi mühendis olmak isterken Atatürk tarihçi olması konusunda onu ikna etmiş ve Maarif vekaletinin sınavıyla Bilim Tarihi eğitimi için Harvard'a gönderilmiş. Dönüşte de Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesinde hoca olmuş. Aydın Sayılı Türkçe'den başka beş dil daha biliyormuş ve bilim terimlerinin Türkçeleştirilmesi konusunda katkıları olmuş. İslam coğrafyasında bilim tarihi ile özel olarak ilgilenmiş.

On liranın arkasında Ord. Prof Dr Cahit Arf var. İsmini ben daha önce bir kütüphaneye verildiği için duymuştum ve matematikçi olduğunu biliyordum sadece. Cahit Arf 1910 Selanik doğumlu. Liseyi İstanbul'da üniversiteyi Fransa'da okumuş. İstanbul Teknik Üniversitesinde ve daha sonra ODTÜ'de hocalık yapmış. Kendi adıyla anılan matematik kavramları ve bir teorem bırakmış. 1997'de vefat etmiş.

(Bu arda ordinaryus demek, 1933- 1981 yılları arasındaki Yüksek Öğretim Kanununa göre üniversitede beş yıl profesör ünvanıyla çalışmış, kendisine kürsü başkanlığı verilen kişilerin ünvanı demek. Artık yok biliyorsunuz.)

İki bilim adamından sonra 20 liraya geldi sıra. Burada bir mimar var. Mimar Kemaleddin. Mimar Kemaleddin cumhuriyetten yıllar önce doğmuş ve henüz 57 yaşındayken cumhuriyetin beşinci yılında vefat etmiş. Eseleri arasında Edirne Gar binası- ki bugün Trakya Üniversitesi Rektörlüğü imiş-İstanbuldaki bir çok cami ve türbe, Çamlıca Kız Lisesi, Gazi Üniversitesi Rektörlük binası varmış. İngiliz hükümeti onu Mescid-i Aksa'nın restorasyonu için Kudüs'e de göndermiş. Fırsat bulursanız yaptığı binaları görün. Çünkü çağdaş mimarların da üzerine çok durduğu değerli bir kişi.

Gelelim 50 liraya. Üzerinde en çok tartışılan isim burada. Fatma Aliye Hanım. İlk kadın romancımız. Edebiyata meraklı ve ÖSS'ye hazırlanırken "ilk psikolojik roman, ilk kadın tiyatrocumuz" gibi soruların cevaplarını yutmuş bir öğrenci olarak bu isim neden aklımda kalmamış bilmiyorum. Fatma Aliye'nin banknotta yer alması çok tartışılmış bir konu zira kendisi inkılapların bazılarına karşı tutum sergilemiş muhafazakar bir yazar. Romanlarında aşk kadın evlilik konularını işlemiş. Hakkında "Uzak Ülke" isimli bir kitap çıktı. Ben okudum. Dört kızından en büyüğünün kaza sonucu aklını kaybetmesi, birinin ailesinin rızası hilafına bir evlilik yapması ve en küçüğünün de irtida edip misyoner faaliyetlere katılması dramatik ve iç burkucu. 1936 yılında kendini neredeyse kasten unutturmuş bir yazar olarak vefat etmiş. (şu an Kayıp Prenses dizisinde oynayan Suna Selen, Fatma Aliye'nin torunu oluyormuş. Bu da bir dipnot)

100 lirada Buhurizade Mustafa Efendi var. (benim cüzdanımdan öyle bir para çıkmadı) Bayram tekbiri dersem bilirsiniz, insana huzur veren bir segah melodidir ve köylü kentli herkesin kulağında yerleşiktir. Ayrıca Teravih namazlarında makam değiştirme geleneğini de onun getirdiği söylenir. 17. yüzyılda yaşamış ve günümüze dini musiki alanındaki çalışmalarından bazıları ulaşmış olan bir bestekar.

200 lirayı hiç görmedim. Arkasında Yunus Emre varmış.

Banknotlarımız böyle. Kimimizin cüzdanında bu çeşitlilik yok tabii. Kimimiz de kredi kartı bağımlısı olmuş durumda. Bir sefer yurt dışında çok sıfırlı paramızı çok ilginç bulup fotoğrafını çekmek isteyen bir Amerikalı züppeye tanık olduktan sonra ben az sıfırlı yeni banknotlarımızdan kendi adıma mutluyum. İhtiyacı olanlara bol kazanç, fazla parası olanlara da el açıklığı diliyorum.