|
Yıldırım Olayları ve Türkiye |
|
Pazar, 19 Ağustos 2007 |
Türkiye, subtropikal kuşağın kışı yağışlı-yazı kurak Akdeniz iklim bölgesinde yer almaktadır. Onun için ülkemizin büyük bir bölümünde yağışlar daha çok kış mevsiminde görülmektedir. Ancak karasallık derecesi yüksek iç ve özellikle de doğu bölgelerimizde yer seviyesindeki aşın ısınmaya bağlı olarak, ilkbahar, yaz başları ve sonbahar sonlarında da yıldırım olayının görüldüğü gök gürültülü sağanak yağışlar etkili olmaktadır.
Ülkemizde sıkça görülen yıldırım olayları esas olarak üç nedene bağlıdır. Kış mevsiminde Akdenize gelen ya da Akdeniz üzerinde oluşan, ılık ve nemli havayı taşıyan cephesel siklonlar (alçak basınç merkezi)ın Türkiye'yi etkilemesi Bilindiği gibi yıldırım, atmosferin alt kısımlarında bulunan sıcak ve nemli havanın hızlı bir biçimde yükselerek soğuması ve yoğunlaşmasıyla oluşan Cb bulutlarında görülür. Bunun için bu tip fırtınalar, yıldırım olayının sık görüldüğü hava sistemleridir. Uygun orografik yapı Kıyıdan aniden yükselen sıra dağların yıldırım oluşmasında önemli etkileri vardır. Bu nedenle oluşan yıldırımlar deniz üzerinden rüzgarla taşınan sıcak ve nemli havanın kıyı dağlan üzerinde anîden yükselmesiyle oluşan orografik yağışlarla ilgilidir. Özellikle kışın Akdeniz, Ege ve kısmen de Marmara bölgelerinde görülen yıldırım olayları, cephesel sistemlerle gelen ılık ve nemli havanın yoğunlaşarak orografinin etkisiyle fırtına bulutları (Cb)nm oluşmasıyla ilgilidir. Karasallık derecesi yüksek bölgelerimizdeki kuvvetli konvektif hava hareketleri
İç ve Doğu Anadolu Bölgelerinde özellikle ilkbaharda, yaz başlarında ve sonbahar sonlarında atmosferin alt kısımları çok fazla ısınır. Üst kısımları ise oldukça soğuktur. Bu durumda yere yakın kısımlardaki nisbeten nemli ve sıcak hava termik olarak hızla yükselir. Hem yükselmeden dolayı, hem de üst seviyelerdeki soğuk havanın etkisiyle soğuyarak yoğunlaşır. Bunun sonucu oluşan elektrik yüklü Cb bulutları ve yağış fırtınaları içinde yıldırımlar oluşur. Ancak bu bölgelerimizde cephesel harekete, özellikle de soğuk cephelere bağlı olarak da yıldırım olayları görülmektedir.
|