Biyokültürel Evrim ve Eller

Perşembe, 03 Mayıs 2007

Yazının Diğer Sayfaları Biyokültürel Evrim ve Eller Sayfa 2 Sayfa 3 Sayfa 4 Sayfa 5 Sayfa 4 toplam 5 Ayrım çizgilerini bulanıklaştırmaya dönük tüm çabalara rağmen, en ileri insansı maymunlarla en ilkel hominidler arasındaki fark bile her türlü kuşkunun ötesindedir. İnsanların alet yapan hayvanlar olduğu düşüncesini çürütmek üzere girişilen bu deneyler ironik bir biçimde tam tersini kanıtlamışlardır. ELLERİN GELİŞİMİ Doğal nesnelerin ileri düzeydeki kullanımı ; 1 ) Ellerin dengede durma yada hareket etmede kullanılan fonksiyonlarının özgürleşmesi 2 ) Üç boyutlu görüş algılama 3 ) Beynin  büyümesi ve gelişmiş el ve göz koordinasyonunun bir araya gelmesiyle mümkün olmuştur. Dean Falk; “ Ayaklar bir kez, yürümek için ağırlık taşıyıcılar haline gelip yakalayıcı, kavrayıcı konumlarından kurtulunca, daha önce ayak kontrolü için kullanılan korteks alanları, korteksi başka fonksiyonlar için özgür bırakarak küçülmüştü. Kuşkusuz ellerin özgürleşmesiyle birlikte bu durum, taşıma ve alet yapma yeteneklerinin gelişmesini de berberinde getiriyordu.” Biyokültürel Evrim ve  EllerDik yürümeye adaptasyonla birlikte doğal çevrenin algılanması bakımından da önemli değişiklikler yaşanmış olabilirdi, çünkü bu sayede beynin tarama alanına giren uzaklık ve yönlerde artmıştı. Yüz yüze ilişkiler çoğaldığı için sosyal çevrede de bir değişim yaşanmış, yüz ifadeleriyle iletişim kurabilme olanakları zenginleşmişti. Primatlarda elin kavrama yeteneği çevrelerinden nesneleri çekip çıkartmalarına izin veriyordu. Sadece bu nesneleri tutup incelemek bile bizim çevre hakkında bilgi edinmememize büyük destek sağlamıştır. Bu da primatların merakının doğal sonucudur ve oyunla kendini göstermiştir. Primat davranışlarından olan bit ayıklama işleminde eller diğer bireyin saçındaki bitlerin toplanmasında kullanılır ve bu işlem aynı zamanda gelişmiş el ve göz koordinasyonunu gerektirir. Bu primatların çoğu bu işlemleri başparmakları ile işaret parmaklarının uçlarını bir cımbız gibi birleştirerek yapıyorlardı. Bu önemsizmiş gibi görünen davranış ilerde nesnelerin tutulması için temel niteliği taşır. Zaman içinde bu hareketler alet teknolojisinin işlenmesine yol açmış olabilir. Biyokültürel Evrim ve  Ellerİnsan dışındaki primatlarda dik oturuştaki görüş, bir gözetmenliğe, rehbere ve kontrole dönüşmüştür( Sphuler, 1957:41 ). Dik oturuştaki görüş, keskinliğin artmasına, keskin bir görüş el fonksiyonlarının gelişmesine neden olmuştur. Primatların gözlerinin gelişmesinde; ağaç dalları üzerinde gezinme ve uçan canlıların takip edilmesi gibi etkilerin olduğu düşünülmektedir. Primatlar nesneleri tutar, koklar ve tadarlar. Bu gelişmelerle birlikte; gelişmiş primatlar çevreyi kendilerinden bağımsız olaylar silsilesi olarak değil,bu objelerle olan ilişkilerinin bu olayları oluşturduğu farketmeye  başlarlar.  (Champbell ) İNSAN  ELİNİN  HAREKET  ŞEKİLLERİ İnsan eli fazlasıyla çok amaçlı bir organdır. İnsan elinin çalışması genel olarak iki sınıfta toplanabilir. 1 ) KAVRAMA HAREKETLERİ: Kavrama hareketleri nesnelerin parmaklar ile yada parmaklar ve avuç yardımıyla tutulması şeklindedir. 2 ) KAVRAMA DIŞINDAKİ HAREKETLER: Bu hareketler ise; itme, kaldırma, hafifçe vurma, yumruklama hareketleridir. Kavrama hareketleri kendi içinde 4 e ayrılır. ( J. Napier, 1980 ) a)Hook Grip b)Scissor Grip c)Precision Grip d)Power Grip Bu hareketlerden Hook Grip ve Scissor Grip hareketi diğerlerine görece olarak basit hareketlerdir. Hook Grip hareketinde( mesela çanta taşırken ) başparmak devreye girmez ve diğer parmaklar çengel pozisyonuna gelmek için hafifçe kıvrılır. Scissor Grip hareketi de nesneleri işaret parmağının ve orta parmağının uç palangsları arasında tutarak yapılır. Örneğin sigaranın tutuluşu gibi. Bu harekette başparmak devreye girmez ve diğer iki parmağın yanına hizalanır. Son iki tutuş şekli ise elin daha kompleks hareketlerini gerektirir. Pricision Grip hareketi nesneleri başparmak ve başka bir yada birkaç parmağın uçları arasında tutarak yapılır. Eğer büyük bir nesne tutulmak isteniyorsa beş parmak birden devreye girer. Ancak daha küçük bir nesne tutulmak isteniyorsa başparmak ile işaret parmağı yada orta parmak ile birlikte kullanılır. Precision Grip hareketinin bir diğer formu da başparmağın ucunun işaret parmağının yan yüzüne konulmasıyla olur. Bu harekete Çimdik Hareketi denir. Anahtarı tutarken yaptığımız gibi. Power Grip; elin parmaklar ve avuç içi kullanılarak, başparmağında destek olarak kullanıldığı tutuştur. Bu tutuşun üç şekli vardır: 1)   Squeeze Grip:Silindir şeklindeki nesneleri tutmak için kullanılan tutuş. Örneğin çekiç sapını tutarken. 2)   Disk Grip: Bu tutuşta güç avuç ile uygulanırken, hafifçe kıvrılmış diğer parmaklar nesnenin diğer yüzeyini kavrarlar. Kavanoz açma hareketindeki gibi. 3)     Spherical Grip: Bu hareketle büyük küresel nesneler (portakal) avuca doğru kıvrılmış başparmak ve diğer parmaklar yardımıyla tutulur. Precision Grip ve Power Grip hareketleri elin karmaşık, bileşik hareketlerini gerektiren hareketlerdir. Bu hareketler sadece parmakların kıvrılmasını ve parmakların abduction, adduction hareketlerinin yeteneklerini ihtiva etmez. Ayrıca iki başka hareket kabiliyetini daha içerir. Bunlardan birincisi opposition’dır. Bu Napier tarafından şu şekilde tanımlanmıştır: Başparmağın uç yüzeyinin diğer parmaklarla karesel bir açıyla veya tam anlamıyla karşı karşıya gelecek şekilde ilişkide olma hali. Precision Grip ve Power Grip hareketiyle ortaya çıkan bir diğer önemli hareket kabiliyeti ise cupping hareketidir. Avucun çukurlaşması ve elin iki bölümünün birbirine yakınlaşması durumudur. Precision Grip ve Power Grip hareketlerini yapmamızı sağlayan, başparmağın diğer parmaklarla oranıdır. Eğer bu şekilde olmasaydı başparmağın uç yüzeyi diğer parmakların uç yüzeyleriyle karşı konuma gelemezdi. İnsan elinin hareket kabiliyeti; başparmağın uzunluğundan farklı olarak eklem yüzeylerinin şekline de bağlıdır. Eklem yüzeylerinin bu şekilde olması diğer primatların yapamadığı abduction, adduction ve diğer birçok hareketi olanaklı kılar. << Önceki - Sonraki >>

 

< Önceki		Sonraki >

ADnet Reklamları	Siz de reklam verin